Je ziet het steeds vaker voorbijkomen op Snapchat of Instagram: een account dat THC-vapes verkoopt, binnen een half uur geleverd op je adres. Klinkt handig, maar de kans is groot dat er helemaal geen wiet in dat patroontje zit. Uit onderzoek van het actualiteitenprogramma Zembla (BNNVARA, 11 september 2025) bleek dat vrijwel alle geteste illegale THC-vapes in Nederland synthetische cannabinoïden bevatten, beter bekend als spice. Niet een beetje erbij, maar in plaats van de THC die er op het etiket staat.
Wat is spice eigenlijk
Spice is een verzamelnaam voor synthetische cannabinoïden: stoffen die in een lab zijn gemaakt om aan dezelfde receptoren in je hersenen te binden als THC, maar die daar veel krachtiger op inwerken. Sinds juli 2025 staan synthetische cannabinoïden op de lijst van de Opiumwet, wat ze in Nederland net zo illegaal maakt als harddrugs. Je kunt dat vergelijken met wat eerder gebeurde met HHC: ook die stof werd in 2026 officieel een harddrug, nadat eerst bleek dat de effecten onvoorspelbaar waren.
Het verschil met een gewone wietvape is niet alleen juridisch. Spice reageert per batch anders, omdat het om chemische synthese gaat in plaats van een plant die je kunt doseren op basis van THC-percentage. De ene vape kan nauwelijks effect hebben, de volgende met exact hetzelfde etiket kan je finaal onderuit halen. Dat onvoorspelbare karakter is precies waarom gezondheidsinstanties spice zo gevaarlijk vinden: je weet van tevoren niet of je een milde of een extreme dosis binnenkrijgt, en het aantal milligrammen op een verpakking zegt daar niets over.
Waarom dealers wiet vervangen door spice
Het antwoord is simpel: geld. Synthetische cannabinoïden zijn goedkoop te produceren in een lab, terwijl echte cannabis geteeld, geoogst en verwerkt moet worden. Longpatholoog Danielle Cohen, die al jaren strijdt tegen vapegebruik onder scholieren, noemde spice tegenover Zembla een "supergevaarlijke drug" en zei dat de opkomst "heel snel in de kiem gesmoord moet worden". Haar zorg: omdat spice zo goedkoop is, duikt het overal op waar vraag is naar THC-vapes, ook als de koper daar niet om heeft gevraagd.
Youssef el Markhous, preventiedeskundige bij verslavingszorginstelling Jellinek, zag de signalen vanuit meerdere regio's binnenkomen. "We horen dat jongeren er haast levenloos bijzitten," zei hij over de meldingen die bij Jellinek terechtkwamen. Niet één incident, maar een patroon dat zich over het land verspreidde.
Wat er mis ging op scholen
Zembla documenteerde concrete gevallen: leerlingen die op het schoolplein onwel werden na een trekje van een vape die ze op Snapchat hadden gekocht. Sommigen moesten overgeven, anderen vielen flauw of belandden in het ziekenhuis. Jellinek en de GGD Amsterdam stuurden daarop gezamenlijk een waarschuwing naar iedereen die professioneel met jongeren werkt. Volgens Zembla kregen behalve Jellinek ook de verslavingsklinieken Novadic-Kentron en Brijder meldingen binnen van gezondheidsproblemen na het gebruik van THC-vapes, verspreid over verschillende delen van het land. Toenmalig staatssecretaris Judith Tielen noemde de bevindingen "verontrustend" en zei dat de opkomst van deze THC-vapes de overheid zorgen baart.
Internationaal zie je hetzelfde patroon. Professor Christopher Pudney van de Universiteit van Bath testte honderden in beslag genomen schoolvapes in Engeland en vond dat 1 op de 6 spice bevatte. Hij noemde dat "een schokkend resultaat voor een drug die zeer schadelijk en zeer verslavend is." Dat sluit aan bij het recordaantal gezondheidsklachten door vapen dat artsen de laatste tijd melden, al gaat het daarbij breder om vapen in het algemeen en niet alleen om spice.
Zo herken je het verschil (of eigenlijk: zo voorkom je het)
Het nare van spice is dat je het met het blote oog niet van echte wietolie kunt onderscheiden. Er is geen geur, kleur of smaak die je waarschuwt. De enige betrouwbare manier om zekerheid te hebben, is de herkomst. Een paar vuistregels:
- Koop nooit via social media. Een account dat binnen een half uur levert, heeft geen enkele kwaliteitscontrole en vaak geen idee wat er daadwerkelijk in het patroontje zit.
- Ga naar een coffeeshop of een gereguleerde aanbieder. Die vallen onder toezicht en hebben geen belang bij goedkope vervangers, in tegenstelling tot anonieme dealers op Snapchat.
- Wees extra alert bij een ongewoon lage prijs. Spice is goedkoper om te maken dan echte cannabisextracten, dus een vape die opvallend voordelig is, is reden voor argwaan.
- Let op de regels die sinds 1 juli 2026 gelden voor vapes in Nederland. Je leest de belangrijkste wijzigingen in ons overzicht van de nieuwe vape-regels.
Waarom dit nu meer dan ooit speelt
De combinatie van anonieme verkoop via social media en de lage productiekosten van spice maakt dit geen incident, maar een structureel probleem. Niet alleen scholieren lopen risico: iedereen die een vape via een onbekend account bestelt, kan in theorie spice binnenkrijgen zonder dat te weten. Het Opiumwet-verbod sinds juli 2025 heeft de handel niet gestopt, het heeft hem alleen verder ondergronds gedrukt.
Blijf daarom bij de bron die je kunt vertrouwen. Een coffeeshop of erkende leverancier kan je precies vertellen wat er in je product zit. Een account dat je nooit eerder hebt gesproken en dat binnen dertig minuten levert, kan dat niet, en dat verschil kan letterlijk het verschil zijn tussen een avondje relaxen en een nacht in het ziekenhuis.